Pouring medium jest używane w technice wylewanych obrazów, czyli pouringu (z ang. acrylic pouring), do zmiany konsystencji farb akrylowych. Farby w pouringu powinny być na tyle płynne aby można je było wylać na obraz, ale stabilne aby nie straciły koloru i sprężystości. Jako pouring medium artyści używają różnych substancji od czystej wody, poprzez kleje PVA, produkty z branży budowlanej, do profesjonalnych produktów specjalnie do tego przeznaczonych.
Pouring medium działa zarówno jako rozcieńczacz jak i środek wiążący. A to, czego dodajemy do fab, zależy od preferencji artysty, techniki, oraz dostępności na danym rynku. Ale jest kilka popularnych opcji niezależnie czy wylewa się obrazy w Polsce, w Europie, w Ameryce czy też w Australii.
| Medium | Cena | Uwagi | Technika |
| woda | bezpłatne | może rozerwać wiązania | Dutch pour |
| klej PVA | niska | różne rodzaje klejów mogą zachowywać się inaczej | Flip cup, ring pour |
| Floetrol | Średnia | wspomaga w tworzeniu komórek (nie zawsze) | swipe, Dutch pour, ring pour |
| Pouring Medium | różna | jakość i właściwości zależne od producenta | Praktycznie wszystkie (bez Dutch pour) |
| Binder akrylowy | różna | najczęściej używany z rozcieńczaczem | techniki wymagające gęstszej konsystencji |
Jakość farby
Zanim przejdę do omawiania rodzajów pouring medium używanych w technice wylewanych obrazów to trzeba zwrócić uwagę na jedną, ale podstawową kwestę. Tą kwestią jest jakość farby, która jest używana.
Są dwa podstawowe czynniki które mają wpływ na jakość farby akrylowej. Pierwszym czynnikiem jest rodzaj żywicy, na bazie której są zrobione farby. Drugim czynnikiem jest rodzaj i ilość użytego pigmentu.
Czynnik pierwszy – żywica
Farby akrylowe dla artystów są zrobione na bazie żywicy akrylowej (polimer akrylowy poliakrylan) wysokiej jakości. Klasa farby akrylowej również ma znaczenie i może odgrywać tutaj znaczącą rolę, szczególnie jeśli porównamy różne linie u jednego producenta. Farby akrylowe “studenckie” i linie typu expert będą się różniły jakością żywicy. Przykładem mogą być farby Royal Talens z serii Amsterdam. Seria Standard jest opisana jako “farba o średniej lepkości zapewniająca widoczne pociągnięcia pędzla, teksturę i gładkie krycie z satynowym wykończeniem”, natomiast seria Expert jest tak zwana heavy body i jest opisana jako “farba o dużej lepkości zapewniająca mocne pociągnięcia pędzlem i ślady szpachelki, świetną teksturę i miękkie, satynowe wykończenie.” Do farb heavy body można dodać więcej pouring medium.
Natomiast, farby rzemieślnicze, czyli craft, są często wykonane z innego rodzaju żywicy. Często jest ona na bazie winylu ze względu na wielość powierzchni na których można je zastosować. Rodzaj żywicy, czyli łącznika w farbie, wpływa na to ile wody można dodać zanim wiązania w farbie zaczną się niszczyć.
Czynnik drugi – pigmenty
Pigment ma duże znaczenie przy wszystkich pouring medium z dwóch powodów: ilość i jakość. Pigmenty niskiej jakości będą inaczej reagowały na rozcieńczanie, a po dodaniu pouring medium mieszanka może się zrobić wyblakła. Farby będą się również inaczej zachowywać podczas układania farb w kubku czy też pracy na podobraziu.
Woda jako pouring medium
Jednym z najpopularniejszych rozcieńczaczy jest woda. Z jednej strony jest to najtańsza opcja, ale z drugiej nie jest ona najłatwiejsza. Woda może zniszczyć wiązania w żywicy co sprawi, że farba zmieni swoje właściwości i wynik będzie inny niż zamierzony. Zbyt dużo wody w farbie prowadzi do zerwania wiązań w żywicy akrylowej. Pojawiają się wtedy między innymi cętki zamiast jednolitego koloru, ale przeważnie widać to dopiero po wylaniu obrazu co może być frustrujące dla artysty oraz może doprowadzić do zniszczenia kompozycji czy obrazu.
Ilość wody jaką farba może “przyjąć” jest zależna zarówno od rodzaju i jakości żywicy w danej farbie jak i pigmentu.
Ja używam wody przegotowanej, bo u mnie woda jest twarda, a przez zagotowanie jej wytrąca się kamień. Można też użyć wodę filtrowaną. Ponieważ nie mam filtra, to czasem używam wody demineralizowanej. Woda demineralizowana jest dostępna w supermarketach spożywczych w sekcji z artykułami domowymi (u mnie koło gąbek i ścierek do sprzątania).
Klej PVA jako pouring medium
Najtańsza opcja pouring medium, która zanadto nie zmienia struktury żywicy akrylowej w farbach to właśnie kleje PVA. Niektóre farby akrylowe – rzemieślnicze (craft paints) są nawet robione na bazie PVA!
W Polsce są najczęściej spotykane trzy rodzaje klejów PVA: do papieru (bezbarwny PVA), uniwersalny (magiczny) i do drewna, czyli Wikol.
Klej może być bezbarwny lub biały, ale po wyschnięciu jest przezroczysty więc nie zmienia kolorów farb akrylowych. Może natomiast zmienić ich wykończenie i zamienić farby matowe na satynowe lub wręcz z połyskiem. Cena za litr kleju PVA to około 40-45 zł w zależności od rodzaju (styczeń 2024). Ja używam klejów marki Happy Color, a ceny są szacunkowe z Allegro za 1000 ml.
Bezbarwny PVA
Jest to klej do papieru, brystolu, kartonu. Jest w miarę szybko schnący. Nie zmienia połysku farb, farby matowe są nadal matowe.
Magiczny – klej uniwersalny
Jest to klej do klejenia papieru, drewna, filcu, tkanin, korka, folii aluminiowej, ceramiki, styropianu. Wysycha wolniej niż bezbarwny PVA. Zmienia farby akrylowe z matowych na satynowe i ładnie tworzą się w nim komórki jeśli wylewam z silikonem.
Nie powoduje podrażnienia skóry, nie zawiera niebezpiecznych substancji lotnych. No i jest niepalny, co jest ważne jak się go opala palnikiem kuchennym do creme brulee jak się próbuje zrobić komórki czy też po prostu pozbyć bąbli powietrza.
Wikol
Jest to profesjonalny klej do drewna oraz materiałów drewnopodobnych, ale klei także papier, karton, filc, korek, styropian, folie aluminiową, ceramikę, skórę. Jest bardzo gęsty i ma bardzo intensywny zapach. Ale wychodzą w nim fajne komórki!
Plusy i minusy wylewania każdym z klejów możesz zobaczyć w filmie pt. Różnice w wylewaniu klejem PVA, Wikol, Magiczny na moim kanale na Youtube.
Floetrol jako pouring medium
Kolejnym produktem często używanym jako pouring medium jest floetrol. W Europie jest to przeważnie floetrol produkowany przez formę Owatrol i jest do kupienia w markecie budowlanym z zielonym logo za 72.50 zł za litr (styczeń 2024).
Floetrol rozcieńcza farby akrylowe i spowalnia ich schnięcie. Ponieważ we floetrolu jest substancja oleista, ma on tendencje do tworzenia komórek. W połączeniu z silikonem mogą one być wielkie i nieokiełznane, dlatego też nie nadaje się on do wszystkich technik.
Ale trzeba uważać, bo może też zmatowić kolory po wyschnięciu. Z drugiej strony werniksowanie przywraca blask i połysk, więc nie trzeba się tym za bardzo martwić. Niektórzy artyści używają floetrolu wraz z profesjonalnym PM, ale to już jest wersja bardziej zaawansowana.
Owatrol jest o wiele gęstszy niż floetrol ze Stanów Zjednoczonych. Jeśli używam czyjegoś przepisu na mieszankę farb z YouTube gdzie wykorzystywany jest floetrol, to rozcieńczam mój Owatrol do konsystencji floetrolu poprzez dodanie 12 g wody deminarilizowanelj na każde 50 g Owatrolu.
Floetrol i owatrol poziomują farby poziomują farby i używając ich w obrazie jest równa powierzchnia.
Pouring Medium jako pouring medium
Profesjonalne znaczy zrobione przez producenta farb akrylowych. Ale ponieważ są marki lepsze i gorsze, tak są i pouring medium, które są lepsze lub gorsze. Jest to kwestia preferencji, potrzeb i budżetu. Proponuję samemu wypróbować różne marki w wybranym zakresie cenowym, żeby zobaczyć, którym się najlepiej leje. Na kanale Wylewane Obrazy są filmy, które pokazują jak się wylewa różnymi PM.
Dobre pouring medium, które dają powtarzalne rezultaty są drogie w porównaniu z innymi PM. Dlatego też, trzeba się wtedy liczyć z wysokimi kosztami. Dla przykładu, w jednym ze sklepów prowadzących sprzedaż przez internet ceny
| Marka | Pojemność | Cena | Cena za 1000 ml |
| Liquitex | 473 ml | 117,90 zł | 240,00 zł* |
| Pentart | 500 ml | 36,90 zł | 65,40 zł |
| Talens | 1000 ml | 115,00 zł | |
| Viva Decor | 500 ml | 53,40 zł | 74,05 zł |
| Renesans | 500 ml | 74,90 zł | 125,80 zł |
| Kreul | 750 ml | 75,00 zł | 100,00 zł** |
| Golden | 473 ml | 139,90 zł | 280,00 zł* |
* Liquitex i Golden w tym sklepie są oferowana tylko w pojemności 237ml i 472 ml, więc cena za litr jest szacowana
** Kerul jest oferowany tylko do pojemności 750 ml, więc cena za litr jest szacowana
Zaletą profesjonalnego pouring medium jest to, że nie spowoduje uszkodzenia wiązań polimerowych w farbach.
Binder akrylowy jako pouring medium
Binder akrylowy jest bazą do farb akrylowych. Można go kupić w marketach budowlanych lub sklepach artystycznych – różnica jest w rodzaju i jakości poliakrylanu. Binder artystyczny (Renesans, Talens, Lefranc&Bourgeois, Maimeri) kosztuje ok 100-120 zł za litr. Binder produkowany przez producentów farb ściennych jest o wiele tańszy, ale wcale nie łatwiejszy w zakupie. Caparol robi binder, ale nie jest on dostępny w Polsce i trzeba go sprowadzać z niemiec. Koszt to ok 100€ za 5 litrów + przesyłka.
Ja bindera jako pouring medium do tej pory nie używałam, ale Fiona Art (na YouTubie) za Słowenii używa go jako bazy do swojego pouring medium.